Trygramy i 64

Księga Przemian jest napisana alfabetem z dwu liter: linia ciągła i linia przerwana, yang i yin. Wielki Komentarz ujmuje je w jednym zdaniu: yin i yang, które zmieniają się kolejno, mówi, to Dao — nie jedno albo drugie, lecz ich następowanie po sobie. Wszystko, co księga umie powiedzieć, mówi, łącząc te dwie linie.

Trzy linie, jedna nad drugą, dają osiem figur: trygramy. Noszą imiona rzeczy tego świata — Niebo, Ziemia, Grzmot, Woda, Góra, Wiatr, Ogień, Jezioro — a księga myśli o nich parami: niebo i ziemia wyznaczają miejsca, góra i jezioro wymieniają tchnienia, grzmot i wiatr rozpalają się nawzajem, woda i ogień nie toczą ze sobą wojny. To osiem natur, które odnajdziesz na mapie tej Biblioteki.

Każdy ma swój charakter, a księga mówi o nim jednym słowem: Niebo to siła, Ziemia ustępuje, Grzmot to ruch, Wiatr przenika, Woda to niebezpieczeństwo otchłani, Ogień przylega i daje światło, Góra się zatrzymuje, Jezioro to radość. I mają rodzinę: Niebo i Ziemia to ojciec i matka; Grzmot, Woda i Góra — trzej synowie, od najstarszego do najmłodszego; Wiatr, Ogień i Jezioro — trzy córki.

Dwa trygramy, jeden nad drugim, dają heksagram: sześć linii i sześćdziesiąt cztery możliwe figury, osiem razy osiem. Ten z dołu nazywa się dolnym i powstaje pierwszy, bo linie kładą się od dołu; ten z góry — górnym. Traktat o trygramach mówi to w jednym wierszu: podwojony, trygram daje sześć linii. Na mapie tej Biblioteki kolumny to trygram górny, a wiersze — dolny: każda komórka to heksagram, a mapa to cała kombinatoryka księgi, bez reszty.

Wiele ze znaczenia figury tkwi już w spotkaniu jej dwu natur, a Obraz — komentarz Skrzydeł, który towarzyszy każdemu heksagramowi — prawie zawsze od tego zaczyna. Niebo na dole i Ziemia na górze: «niebo i ziemia łączą się», i to jest Pokój, jedenasty. Ziemia na dole i Niebo na górze: «niebo i ziemia nie łączą się», i to jest Zastój, dwunasty. Te same dwie natury, zamienione miejscami: dwa światy.

Na karcie każdego heksagramu znajdziesz, po kolei, jego znak i dwa trygramy, na górze i na dole; potem Wyrok, Obraz i Linie. Wyrok to tekst najstarszy, zdanie, które waży całą figurę; Linie to sześć tekstów, które tradycja przypisuje księciu Zhou, po jednym na każde miejsce.

Linie liczy się od dołu: pierwsza jest najniższa, szósta najwyższa. A nazywa się je liczbą, która mówi o ich naturze: dziewiątka to linia ciągła, szóstka — linia przerwana. Tak «Na początku dziewiątka» to linia ciągła na pierwszym miejscu, «Szóstka na trzecim miejscu» — linia przerwana na trzecim, «Na górze dziewiątka» — linia ciągła na samym szczycie.

Liczby pochodzą z liczenia. Z monetami trzy strony zsumowane dają sześć, siedem, osiem albo dziewięć. Siedem i osiem to linie młode, nieruchome: yang stała, yin stała. Dziewięć i sześć to linie stare, które dobiegły końca swego biegu i przechodzą w swoje przeciwieństwo: yang zmienna, yin zmienna. Gdy linia się zmienia, zmienia się figura, a z heksagramu, który wyszedł z monet, rodzi się drugi: to przemiana. Pierwszy i drugi heksagram mają siódmy tekst, na rzadki przypadek, gdy wszystkie sześć linii zmienia się razem: trzysta osiemdziesiąt cztery linie w sumie, i do tego te dwa.

Sześćdziesiąt cztery stoją w porządku, który tradycja przypisuje królowi Wen i który księga nosi, od kiedy ją znamy: parami. Po każdej figurze następuje jej odwrócenie, ta sama czytana do góry nogami; a osiem, które odwrócone pozostają takie same — Twórcze i Przyjmujące, a potem 27 i 28, 29 i 30, 61 i 62 — łączy się w pary ze swoim przeciwieństwem, w którym każda linia zmienia znak. Dwadzieścia osiem par na jeden sposób, cztery na drugi. Dlaczego pary stoją w tym porządku, a nie w innym, nikt nigdy nie umiał powiedzieć z pewnością; jedno ze Skrzydeł, Kolejność, próbuje opowiedzieć to jako łańcuch następstw — zaczyna od nieba i ziemi, z których narodziły się wszystkie rzeczy — i zamyka się na Przed spełnieniem, bo następowanie rzeczy po sobie, mówi, nie może mieć końca.

Istniały inne porządki: rękopis z Mawangdui grupuje heksagramy według trygramu górnego, po osiem; Shao Yong ułożył je w swoim kwadracie. Ta Biblioteka trzyma dwa: mapa idzie za trygramami, lista i przewracanie stron za numerem. Jakakolwiek figura wyjdzie z twoich sześciu linii, stoi w komórce mapy i ma numer na liście; ma imię, Wyrok, Obraz, sześć Linii — a jeśli linia się rusza, drzwi do figury obok. Sześćdziesiąt cztery sposoby, na jakie świat się przemienia: ani jednego więcej, ani jednego mniej.